DE ANDERE AKTES
Voorbij het gezichtsmasker: de andere acts van de Sichuan-opera
Gezichtsverwisseling krijgt het applaus, maar een avond in een theeschenkerij in Chengdu is een heel variétéprogramma. Hier zijn het vuur, de poppen, de acrobatiek en de komedie eromheen.
Bekijk data voor Sichuan-opera op GetYourGuide ↗Een gevarieerd programma, niet één opera
Een theevoorstelling ’s avonds is geen langdurig drama, maar een programma van korte, afwisselende acts — zoals Sichuanopera vaak wordt opgevoerd voor een breed publiek. Gezichtsverwisseling is de blikvanger, maar komt meestal als laatste; de acts daarvoor zorgen ervoor dat de avond vol aanvoelt, niet als wachten op één truc. Verwacht vuur, poppenspel, volkszang, acrobatische komedie en clownerie, elk slechts een paar minuten. Het format is bewust laagdrempelig: bevalt een act niet, dan volgt snel een andere, en geen enkel onderdeel vereist dat je een plot in het Sichuanese dialect volgt om te genieten.
vuurspuwend (tu huo)
Vuurspuwen is de natuurlijke partner van het gezichtsmaskeren, en beide worden vaak door dezelfde artiest uitgevoerd. Op het juiste moment laat de performer vlammen over het podium schieten, precies op de maat van de trommels, soms ogenschijnlijk ademend vuur terwijl een masker in dezelfde tel omslaat. In de volledige Sichuan-opera hoort dit effect bij bovennatuurlijke en demonenverjagende scènes — de felle geestenjager Zhong Kui is een klassieke vuurspuwende rol — dus de vlammen dragen zowel een vleugje onderwereld als spektakel met zich mee. Van dichtbij is het werkelijk adembenemend; de beheersing die nodig is om het vuur avond na avond veilig te plaatsen, is op zichzelf een kunstvorm.
Rollende lamp en acrobatische komedie
De rollende-lamp-act, gun deng, is een van de geliefde komische acrobatische nummers van de Sichuan-opera. Een artiest balanceert een brandende olielamp op het hoofd – en soms op handen of voeten – terwijl hij tuimelt, onder banken door kruipt en zich door lage openingen wringt, alles zonder dat de vlam kantelt of flakkert. Het is ontstaan uit een traditioneel komisch stuk en combineert kluchtige humor met echte acrobatische beheersing; de humor zit hem in de onmogelijk lijkende kalmte die de balanseur bewaart terwijl hij het absurde doet. Het is een publiekslieveling juist omdat de spanning zichtbaar is: iedereen in het theehuis wenst stilzwijgend dat dat kleine vlammetje overeind blijft.
Marionetten en handschaduwen
Ergens in het programma kom je meestal de poppenspelers tegen. Sichuan kent een sterke traditie van stokpoppenspel, waarbij houtsnijfiguren van onderaf zo precies op stokken worden bewogen dat ze de echte operagebaren lijken na te bootsen — zelfs, in handen van een meester, een miniatuurgezichtsverandering van eigen makelij uitvoeren. Sommige programma's omvatten ook schaduwspel met de handen, waarbij niets meer dan ineengestrengelde vingers tegen een verlicht scherm een vogel, een hond of een heel klein tafereel wordt. Beide zijn stille, intieme acts die recensenten vaak aanwijzen als onverwachte hoogtepunten, een delicaat tegenwicht voor het vuur en de drums eromheen.
Volksmuziek en het geluid van de nacht
Tussen de visuele wendingen door hoor je de muziek die de Sichuanopera bijeenhoudt: de schelle suona-hoorn, de gestreken erhu en andere snaarinstrumenten, en bovenal de percussie — trommels, gongs en bekkens die het tempo bepalen en elke stunt accentueren. Veel programma’s bevatten een vleugje qingyin, een verfijnde Sichuanese volksballadestijl die traditioneel wordt gezongen door een zittende performer met kleine handinstrumenten. Je kunt ook de kenmerkende offstage-koorsectie van de traditie meemaken, waarbij onzichtbare stemmen de zanger op het podium beantwoorden. Geen ervan hoeft vertaald te worden om aan te slaan; het geluid alleen al vertelt je wanneer je dichterbij moet leunen.
Clowns en komische sketches
De Sichuanopera staat bekend om zijn humor, en de clownsrollen dragen een groot deel van de avondlijke warmte. De chou, het beschilderde komische personage, bespeelt de zaal met fysieke grappen, snelle woordspelingen en sluwe lokale humor — veel daarvan in het Sichuanese dialect, dus sommige grappen gaan aan niet-sprekers voorbij, maar de timing en de kluchtige slapstick komen prima over. Deze komische sketches vormen het verbindende weefsel van een gevarieerde avond en houden de sfeer licht en sociaal tussen de grote acts door. Het herinnert eraan dat dit al populair amusement was lang voordat het erfgoedkunst werd: theater gemaakt voor een theehuis-publiek met een kopje thee in de hand en tijd om te lachen.